Akdeniz’in belirli bölgelerinde, megafauna türlerinin (deniz memelileri, deniz kuşları, deniz kaplumbağaları ve kıkırdaklı balık türleri) varlığı ve dağılımı hakkındaki bilgileri genişletmek için çalışıyoruz.
YAŞASIN DENİZLER!
Akdeniz’in belirli bölgelerinde, megafauna türlerinin (deniz memelileri, deniz kuşları, deniz kaplumbağaları ve kıkırdaklı balık türleri) varlığı ve dağılımı hakkındaki bilgileri genişletmek için çalışıyoruz.
Bu türlerin korunması için gerekli stratejik adımları içeren tavsiye metni 28-29 Haziran 2022 tarihleri arasında derneğimizin ev sahipliğinde, 12 ülkeden uzmanların katılımıyla hazırlandı. Bu metin, uzun süreli izleme, bölgesel ortaklıklar, verilerin düzenli tutulması, savunuculuk, eğitim ve bilinçlendirme çalışmalarının önemini ortaya koydu.
“Ulusal Deniz Koruma Alanları Ağı” gibi ulusal ve uluslararası yeni kurulan platformlarda çalışmalarımızı sürdürüyor, sosyal medya hesaplarımızda farkındalık megafauna türlerinin korunması için farkındalık arttıracak paylaşımlar gerçekleştiriyoruz.
Akdeniz’de balıkçılığın hassas türler üzerindeki etkilerinin izlenmesi ve azaltılması
Akdeniz genelinde balıkçılığın deniz memelileri, deniz kuşları, deniz kaplumbağaları, kıkırdaklı balık türleri ve hassas bentik türler üzerindeki balıkçılık etkilerinin izlenmesi ve azaltılmasına yönelik çalışmalarımızı MedBycatch Projesi kapsamında tamamladık. Türkiye’nin de içinde bulunduğu beş ülkede eş zamanlı yürütülen bu çalışmalarda, gözlemci havuzu oluşturarak 2642 balıkçıyla yüz yüze anket, 99 trol ve 123 küçük ölçekli balıkçılık gemisinde gözlem gerçekleştirdik. Akdeniz’de sosyo-ekonomik yönden önemli bir konuma sahip derin su karidesi balıkçılığının ekosistem üzerindeki negatif etkilerini azaltmak için bilimsel çalışmalar yaptık.
Çalışmalarımızla, 2024 yılında Türkiye denizlerinde balıkçılık esnasında “deniz kuşlarının hedef dışı olarak yakalanması durumunda canlı olarak ve zarar görmeden suya iadeleri esastır” maddesinin, gerekli yasal düzenlemelerde yer almasını sağladık.
Ulusal Yapay Resif Çalıştayı’na Katıldık
Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü ve Ege Üniversitesi tarafından ikincisi 1-2 Kasım 2022 tarihleri arasında İzmir’de düzenlenen “II. Ulusal Yapay Resif Çalıştayı”na katıldık. Çalıştayda yapay resif alanlarının tam koruma statüsünde bulunması ve balıkçılık baskısının sıfır olması gerekliliğini vurguladık.
Deniz Kaplumbağaları İçin El Ele
Akdeniz’deki ICCAT filolarında hedef dışı tür olarak yakalanan Deniz Kaplumbağalarının Değerlendirilmesine Yönelik İşbirliği Çalıştayı’na katıldık. Dokuz ülkeden uzmanların yer aldığı ve 2-6 Ekim 2023 tarihleri arasında İspanya’da düzenlenen çalıştayda, “Orkinos Balıkçılarının Deniz Kaplumbağalarına Yönelik Tutumları” (Attitudes of Turkish BFT Purse Seiners’ Towards Sea Turtle Bycatch) konulu bilimsel çalışmamız sunduk.
Sürdürülebilir Denizler
Nisan 2024 Ankara’da gerçekleştirilen 300’den fazla paydaşla Balıkçılık İstişare Toplantısı’na” katıldık. Toplantıda sürdürülebilir balıkçılık yönetimi doğrultusunda oluşturulacak politik müdahalelere yönelik katkı sağladık.
Blueseeds
19-20 Şubat 2025 tarihlerinde Tunus’ta düzenlenen “Together with Med Çalıştayı’nda”, 12 Akdeniz ülkesinden 50 katılımcıyla bir araya geldik. Temel çıktılar arasında stratejik başlıkların iyileştirilmesi, uygulanabilir projelerin taslağının hazırlanması ve çevresel ve sosyo-ekonomik zorlukları ele almaya yönelik bölgesel ortaklıkların artırılması yer aldı.
Together for the Med (Akdeniz İçin Birlikte) Girişiminin Ortağıyız
Akdeniz’in denizel ve kıyı ekosistemlerini korumak amacıyla 2017 yılından bu yana çalışan, 15 ülkeden 50 kuruluşu bir araya getiren Together for the Med girişiminin ortakları arasında yer alıyoruz. Bilime dayalı koruma çalışmaları yürüten bu ağ kapsamında; deniz koruma alanlarının yaygınlaştırılması ve etkin yönetimi ile balıkçılıktan kaynaklı baskıların, özellikle hedef dışı yakalamanın (bycatch) deniz canlıları üzerindeki etkisinin azaltılması için yönetişim, bilim ve politika alanlarını birbirine bağlayan çalışmalara katkı sunuyoruz.
Ada Martısı
Nesli tehlike altında bir deniz kuşu olan ada martısı (Larus audouinii), Dünya Doğa Koruma Birliği (IUCN) kriterlerine göre küresel ölçekte hassas (VU) kategoride değerlendiriliyor. Türkiye’de şu ana kadar kayıt altına alınmış 17 martı türünden biri olan ada martısı, Ege ve Akdeniz kıyılarında yıl boyu gözlemlenebiliyor. 2023 yılında, ada martısı üzerinde yapılan araştırmaları, güncel dağılım alanlarını, popülasyon durumunu, üzerindeki tehditleri ve uzman görüşlerini içeren bir rapor hazırladık. Yüksek yayılım yeteneğine sahip olan ve koruma çalışmaları sonucunda sayıları artan ada martıları için Türkiye önemli bir potansiyele sahip. Bu nedenle, kıyı ekosistemleri ve adaların korunması ve ada martılarına yönelik tehditlerin ortadan kaldırılması gerekiyor.
Milleyha Sulak Alanı için Bir Aradayız.
https://drive.google.com/file/d/1z6X6hRad9iulL9i94Rb1VSZkmOB0-x7V/view?usp=sharing
Samandağ sahilinin parçası olan Milleyha; kuşların göç yolunda önemli bir durak, deniz kaplumbağalarının yuvalama alanı ve zengin bitki örtüsüyle doğal ve kültürel hafızanın kesiştiği özel bir yer.
Bu eşsiz alanı birlikte tanımak, doğayı dinlemek, paylaşmak ve korumanın yollarını bulmak için farklı sivil toplum kuruluşları ve uzmanlar ile 2024 yılında bir arada çalışmaya başladık.
Hukuki Mücadeleler
● 2021-2023: İzmir Çeşme Yarımadası’nda doğal sit alanlarının koruma statüsünü düşüren düzenlemeye karşı Sualtı Araştırmaları Derneği, Egeçep, İzmir Barosu, İzmir Tabip Odası, TMMO, köy dernekleri ve bölgede yaşayan yurttaşlarla birlikte açtığımız davada, Mahkeme, 2023 yılında verdiği kararla, bölgenin ekolojik önemi ve Akdeniz foklarının yaşam alanlarının tahrip edileceği gerekçesiyle.
· Kanal İstanbul (Kıyı Yapıları [Yat Limanları, Konteyner Limanları Ve Lojistik Merkezler], Denizden Alan Kazanımı, Dip Taraması, Beton Santralleri Dahil) projesine ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca verilen 5774 sayılı ve 17.01.2020 tarihli “Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu” Kararı hakkında; derneğimizin de içinde yer aldığı 203 davacı tarafından iptal davası açıldı. Önce İstanbul İdare Mahkemesi’nde görülmeye başlanan dava daha sonra danıştaya devredildi. Dosyadan yapılan ilk keşif sonucunda alınan rapora rağmen danıştay tarafından yakın bir tarihte yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi yapıldı. Yeni raporun mahkemeye ulaşması bekleniyor. Kanal İstanbul Projesi ilk etapta İstanbul’u etkileyen bir proje olarak gözükse de, en başta bu alandaki kara ve deniz ekosistemi, canlı yaşamı, doğal, tarihi ve kültürel değerleri itibariyle daha geniş bir coğrafyayı yakından ilgilendiriyor.
Bilimsel Yayınlar
· Çanakkale Boğazı Yelkovan İzleme Sonuçları – Bilimsel Makale 2022: Yelkovan kuşlarının göç davranışlarını ve alan kullanımını ortaya koyan izleme çalışmasının sonuçlarını aktarıyor.
· İstanbul ve Çanakkale Boğazı Deniz Kuşu Sayımı – Uluslararası Sempozyum Sunumu 2022: Her iki boğazda eş zamanlı yapılan deniz kuşu sayımlarının sonuçlarını ortaya koyuyor.
https://dogadernegi.org/tr/yayin/marmara-denizi-2022-sempozyumu-bildiriler-kitabi/
· Deniz Kuşları Üreme Araştırmaları – Bilimsel Yayın 2022: Deniz kuşlarının üreme dönemine yönelik izleme tekniklerini detaylandıran bilimsel çalışma bildiri olarak 5. Ulusal Deniz Bilimleri Konferansı’nda paylaşıldı.
· Barselona Sözleşmesi Kapsamında Akdeniz Megafauna Koruma Strateji Raporu 2022: Akdeniz’deki deniz kuşları, memelileri, kaplumbağalar ve kıkırdaklı balık türleri için oluşturulan koruma stratejilerini aktarıyor.
· Türkiye’deki Ada Martısı Çalışmaları Raporu: Ada martısının (Ichthyaetus audouinii) 2023 yılına kadar Türkiye’deki popülasyonu üzerine yapılan araştırmaların sonuçlarını içeriyor.
https://dogadernegi.org/tr/yayin/ada-martisi-turkiye-raporu-2023/
