Hatay Tabiatı Koruma Derneği (TAKODER), akademisyenler, yerel halk ve kamu kurumlarıyla birlikte dağ ceylanlarının yaşaması için çalışıyoruz. 2023-2025 yılları arasında yürüttüğümüz çalışmalarla türün Hatay’daki yaşam alanında karşılaştığı tehditleri azaltıyoruz. Ceylanlar içim güvenli su ve besin kaynakları oluşturuyor ve farkındalık çalışmaları yapıyoruz. Ceylan için yeni popülasyonların kurulabileceği alanları bilimsel yöntemlerle değerlendiriyoruz.
Dağ ceylanlarının (Gazella gazella) Türkiye’deki tek doğal popülasyonu, Hatay’daki İncirli Dağları Önemli Doğa Alanı’nda yaşıyor. Tür 2008 yılında Kırıkhan’da Hatay Tabiatı Koruma Derneği (TAKODER) çalışmaları sayesinde yeniden keşfedildiğinde bölgede 80-100 birey bulunuyordu. Düzenli sayımlarda bu sayı 2024 yılında 1.504 bireye ulaştı. Ancak popülasyonun tek ve izole bir alanda bulunması; düşük genetik çeşitlilik, daralan yaşam alanları, su ve besin kaynaklarındaki azalma, bulaşıcı hastalıklar ve insan faaliyetleri nedeniyle türün geleceği açısından risk oluşturuyor.
Çalışmalarımız
Dünya Doğa Koruma Birliği (IUCN) aracılığıyla, Fondation Segré destekli “Türlerimizi Koruyalım” programı kapsamında Hatay Dağ Ceylanı Yaban Hayatı Geliştirme Sahası’nda üç yeni ve sürekli akan su içme yeri oluşturduk. Fotokapan kayıtları bu suyun dağ ceylanlarının yanı sıra çizgili sırtlan, kurt, tilki, oklu kirpi ve farklı kuş türlerinin de kullandığını gösterdi. Evcil hayvanlarla ortak kullanım nedeniyle hastalık bulaşma riski taşıyan dört yalağa ceylanların erişimini engelledik.
Ceylanların düşme ve ölüm riskiyle karşı karşıya kaldığı 11 eski sarnıca, yarasa gibi küçük türlerin giriş çıkışına izin veren koruyucu parmaklıklar yerleştirdik. Ceylanların besin kaynaklarını desteklemek amacıyla 10 dönümlük bir alana nohut ektik ve ürünü hasat etmeden ceylanların kullanımına bıraktık.
Hatay Tabiatı Koruma Derneği (TAKODER) ile birlikte türün korunmasına yönelik yerel desteği güçlendirmek için Hatay’daki okullarda 300’den fazla öğrenciye ulaştık; öğrenciler, çobanlar ve çiftçilerle bilgilendirici materyaller paylaştık. Sosyal medya içerikleri, dijital kanallarda yazılar ve kısa film aracılığıyla dağ ceylanlarını ve karşılaştıkları tehditleri geniş kitlelere anlattık.
Hatay’daki popülasyonun uzun vadeli devamlılığını destekleyecek yeni bir yedekleme popülasyonu için Gaziantep, Adana ve Kahramanmaraş’taki olası alanları inceledik. Saha araştırmaları ve habitat uygunluk modellemeleri sonucunda Gaziantep’in Şahinbey ilçesindeki Cevizli Mahallesi ve çevresini öncelikli yeniden yerleştirme alanı olarak önerdik.
Dağ ceylanlarının korunması için yürüttüğümüz çalışmaların yöntemlerini, sonuçlarını ve karar vericilere yönelik önerilerimizi bilimsel bir raporda bir araya getirdik.
Çalışmalarımızı anlatan kısa filmi Doğa Derneği YouTube kanalından izleyebilirsiniz.
Ortaklarımız ve işbirliği yaptığımız kurumlar
Hatay Tabiatı Koruma Derneği (TAKODER), Dünya Doğa Koruma Birliği (IUCN), Fondation Segré, Doğa Koruma ve Milli Parklar, Hatay Büyükşehir Belediyesi, Kırıkhan Belediyesi ve Gaziantep Büyükşehir Belediyesi.