2007 yılından bu yana başta Ceylanpınar olmak üzere ilkbahar ve sonbahar göçleri sırasında önemli sayıda sürmeli kızkuşuna ev sahipliği yapan alanlarda araştırma ve koruma faaliyetlerimizi sürdürüyoruz.
Sürmeli kızkuşu (Vanellus gregarius), Dünya Doğa Koruma Birliği (IUCN) tarafından nesli kritik düzeyde tehdit altında (CR) olarak değerlendiriliyor. Dünya üzerinde 11 bin 200 yetişkin bireyin kaldığı tahmin ediliyor ve yaşayan son bireyler Rusya ve Kazakistan’da ürüyor. Sürmeli kızkuşları her yıl Anadolu üzerinden Orta Doğu ve Sudan’a kadar uzun bir göç yolculuğu yapıyor. Muş Bulanık ve Malazgirt Ovaları, Erzurum Bataklıkları ve Urfa Bozkırları bu benzersiz canlıların zorlu göç yolculuklarında önemli konaklama alanları. Yüzlerce sürmeli kızkuşu, ilkbahar ve sonbahar göç dönemlerinde bu alanlar üzerinden geçiş yapıyor, konaklıyor ve besleniyor.
Çalışmalarımız
2007 yılında Dicle Üniversitesi’nden bir uzman ekip ile birlikte, Şanlıurfa Ceylanpınar’da saha çalışmaları gerçekleştirdik ve alanda 3200 sürmeli kızkuşunu tespit ettik. Sonrasında uydu vericisi takılan bir bireyin gönderdiği sinyal sayesinde Muş, Malazgirt kuşların Türkiye’de konakladığı en önemli ikinci yer olarak tescillendi.
2022 yılında sürmeli kızkuşu göç izleme çalışmaları yürüttük. Bölgede çeşitli farkındalık etkinlikleri gerçekleştirdik. Bu dönemde tek seferde en fazla 107 birey gözlemledik. 2023 yılında ise 24 Eylül – 20 Ekim tarihleri arasında saha gözlemleri gerçekleştirdik. Bu çalışmada en az 200 bireylik bir sürmeli kızkuşu grubu tespit ettik. Bu artış, türün bölgeyi hâlâ aktif olarak kullandığını göstermesi açısından umut verici bir gelişme oldu.
Ancak bölgenin Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü (TİGEM) sahası olması ve her yıl değişen ürün desenleri, kuşların göç sırasında uygun konaklama alanı bulmalarını zorlaştırıyor. Tarımsal yapının süreklilik göstermemesi, sürmeli kızkuşlarının dinlenme ve beslenme ihtiyaçlarını karşılayacak alanları her yıl yeniden aramasına neden oluyor. Bu durum, zaten tehdit altındaki türün göç yolculuğu sırasında ekstra enerji kaybına yol açarak hayatta kalma şansını azaltıyor. Elde ettiğimiz bu bulguları karar vericilerle paylaşıyor, tarımsal üretim desenlerinin sürmeli kızkuşlarının göçünü destekleyecek şekilde düzenlenmesi için çalışmalarımızı sürdürüyoruz.
